Pumapunku: ονομάζεται επίσης "Puma Pumku" ή "Puma Puncu", είναι μέρος ενός μεγάλου πολύπλοκου ναού ή μνημείο ομάδας που είναι μέρος της Tiwanaku (τοποθεσία κοντά στο Tiwanaku, της Βολιβίας). Το Tiwanaku είναι σημαντικό στις παραδόσεις των Ίνκας επειδή πιστεύεται ότι είναι ο τόπος όπου ο κόσμος δημιουργήθηκε. Στην γλώσσα Aymaras, το όνομα Puma Punku σημαίνει "η πόρτα της Puma". Η πολύπλοκες κατασκευές της Pumapunku αποτελούνται από ένα τεράστιο κτιριακό συγκρώτημα, μια κεντρική πλατφόρμα ή πλάτωμα, μια κεντρική "πλατεία" που περιβάλλεται με μεγαλιθικές πέτρες, και ένα κτιριακό συγκρώτημα περιτοιχισμένο στα ανατολικά. Το Pumapunku είναι μια οροπεδιακή πόλη που είναι χτισμένη κυρίως με μεγάλιθους. Έχει 167,36 μέτρα πλάτος κατά μήκος του άξονα βορρά-νότου και 116,7 μέτρα μήκος κατά μήκος του ανατολικού-δυτικού άξονα. Στη βορειοανατολική και νοτιοανατολική γωνιά της Pumapunku έχει 20μετρες ευρείες προεξοχές που εκτείνονται 27,6 μέτρα βόρεια και νότια από το ορθογώνιο σχήμα της πόλης. Το ανατολικό άκρο της Pumapunku είναι κατειλημμένο από αυτό που ονομάζουμε "Plataforma Lνtica." Η Plataforma Lνtica αποτελείται από μια πέτρινη βεράντα που είναι 6,75 έως 38,72 μέτρα σε διάσταση. Η βεράντα είναι στρωμένη με πολλαπλά τεράστια πέτρινα μπλοκ. Η Plataforma Lνtica περιέχει τη μεγαλύτερη πέτρινη πλάκα που βρέθηκε τόσο στην Pumapunku όσο και στο Tiwanaku. Αυτή η πέτρινη πλάκα είναι 7,81 μέτρα μήκος, 5,17 μέτρα πλάτος και μέσο όρο 1,07 μέτρα παχύ. Με βάση το ειδικό βάρος του ερυθρού ψαμμίτη από το οποίο ήταν διακοσμημένη, το βάρος της πέτρινης πλάκας έχει εκτιμηθεί στους 131 τόννους. Οι άλλες πέτρινες κατασκευές της Pumapunku αποτελούνται από ένα μείγμα ανδεσίτη και ψαμμόλιθο. Ο πυρήνας της Pumapunku αποτελείται από άργιλο. Ανασκαφές στην Pumapunku έχουν βρει τρεις μεγάλες κτιριακές εποχές, παράλληλα με τις μικρές επισκευές και ανακαινίσεις.
